|
Kości wróżebne
Inskrypcje w brązie
Bambus
|
Najwcześniejsze próbki pisma chińskiego datowane są na późną epokę dynastii Shang (ok. 1200 r. p.n.e.). Są to tak zwane inskrypcje na kościach wróżebnych (jiaguwen), które znaleziono na miejscu ostatniej stolicy dynastii Shang, niedaleko współczesnego Anyang należącego do prowincji Henan.
Kości wróżebne
Odkrycie kości wróżebnych w Chinach datowane jest na rok 1899, kiedy to przepisano uczonemu z Pekinu lekarstwo na jego chorobę, które zawierało tzw. „kości smoka”. „Kości smoka” były często stosowane w medycynie chińskiej i składały się najcześciej ze skamieniałości zawierających szczątki zwierzęce. Uczony zauważył na nich pewne wzory przypominające napisy wyryte na kościach, które nabył w lokalnej aptece. To szczęśliwe znalezisko doprowadziło następnie do odkrycia miasta Anyang, ostatniej stolicy dynastii Shang, gdzie odnaleziono niezliczoną liczbę takich kości.
Napisy widniejące na nich świadczą o tym, że już w 1200 r. p.n.e. system piśmiennictwa chińskiego był bardzo zaawansowany i w dużym stopniu przypominał klasyczny chiński. Historia tak skomplikowanego i wyszukanego pisma na pewno jest bardzo długa, jednak jak dotąd nie udało się znaleźć żadnych tropów, które prowadziłyby do jego wcześniejszych wersji.
Nazwa kości wróżebnych pochodzi od wróżebnych treści na nich zapisanych. Starożytni chińscy wróżbici opisywali na nich swoje czynności, które stanowią dla nas źródło szczegółowych informacji na temat zainteresowań królów z dynastii Shang. Większość tych wróżb mówi o polowaniach, wojnach i wyborze odpowiednich dni dla danych ceremonii.
Inskrypcje w brązie
Kolejnym etapem w historii chińskiego piśmiennictwa są inskrypcje w brązie. Inskrypcje te odlewano w naczyniach z brązu bądź ryto na powierzchni już wyrzeźbionego naczynia z brązu. Takie naczynia stały się bardzo popularne podczas panowania Wschodniej Dynastii Zhou (ok. 1150-771 r. p.n.e.), jednak pierwsze tego typu przedmioty pochodzą z późnej epoki dynastii Shang.
Ze względu na to, że inskrypcje były umieszczane na naczyniach używanych podczas rytuałów, ich treść często odnosiła się do rytualnych ceremonii, obchodów rocznic itd. Mimo że większość tych inskrypcji składa się zaledwie z kilku symboli, można doszukać się również takich, które zawierają dłuższe opisy. Język i styl kaligraficzny używany przy inskrypcjach w brązie przypomina te odkryte na kościach wróżebnych.
Początki pisma współczesnego
Do najmłodszych odkryć należą inskrypcje znajdujące się na paskach bambusowych, pochodzące z około V wieku p.n.e. Zanim jednak zaczęto zapisywać na nich teksty za pomocą twardego pędzla czy patyka, paski bambusowe musiały być uprzednio przygotowane i połączone nicią, aby utworzyły zwój.
Nowe medium wiązało się z nową treścią: oprócz tekstów historycznych i administracyjnych na zwojach bambusowych znajdują się pierwsze rękopisy chińskich tekstów filozoficznych autorstwa takich mędrców, jak Laozi, Liji czy Lunyu. Oprócz bambusowych zwojów do zapisywania wykorzystywano także drewniane tabliczki i kawałki jedwabiu. Język stosowany w owym czasie nazywa się „klasycznym chińskim” (wenyan), który mniej więcej zachował się w niezmienionej postaci aż do XIX w.
Jednym z ważniejszych wydarzeń w historii chińskiego pisma była jego standaryzacja, której inicjatorem był pierwszy cesarz dynastii Qin w 221 r. p.n.e. Do tamtej pory każdy z licznych okręgów administracyjnych w Chinach miał swoją charakterystyczną odmianę pisma, które mimo że były wzajemnie zrozumiałe, znacznie się od siebie różniły. Pierwszy Cesarz dynastii Qin wprowadził tak zwane pismo Qin, które stało się pismem oficjalnym. Od tamtego momentu wszystkie okręgi administracyjne zobligowane były do stosowania ujednoliconej wersji pisma w oficjalnych sprawach. Kaligraficzny styl tego okresu nazywa się „pismem urzędowym” (lishu), którego zrozumienie nawet dzisiaj nie sprawia trudności.
Imre Galambos
Początki chińskiego pisma @ 2000 Logoi.com. All Rights Reserved
|
